Forum dyskusyjne miłośników twórczości J.R.R. Tolkiena

[klemenko]

Polecam nowy artykuł Hammonda i Scull Truth or Consequences: A Cautionary Tale of Tolkien Studies, który można znaleźć tutaj: http://www.lotrplaza.com/forum/forum_posts.asp?TID=236962&title=tru th-or-consequences-hammond-scull

Konkluzja jest taka, że nie do końca można wierzyć nawet uznanym autorom książek o Tolkienie (nawet samym Hammondom). W artykule jest masa przykładów niezbyt dokładnych danych z biografii Tolkiena lub nierzetelnego reklamowania jako związanych z Tolkienem różnych miejscowości i miejsc, a także o fałszywych listach Tolkiena.

[M.L.]

Zaraz sobie przeczytam, choć tekst jest długi. Co prawda to, co napisał klemenko, jest dość oczywistym stwierdzeniem, ale teksty Hammonda i Scull zawsze warto przeczytać.

[M.L.]

Dobrze. Udało mi się przeczytać ten artykuł. Jak zawsze w przypadku tej pary warto go przeczytać, tym bardziej, ze porusza ważne kwestie.
1. Wiarygodności przekazów źródłowych (listów i wspomnień Tolkiena i jego najbliższych)
2. Niewiarygodności jakiejś części pojawiających się listów i przekazów pochodzących rzekomo od Tolkiena, jego rodziny, przyjaciół i znajomych.
3. Konieczności krytycznego podchodzenia do nawet najbardziej poważnych tolkienowskich opracowań.

Z jednej strony trzeba powiedzieć, ze to teoretycznie nic nadzwyczajnego. Hamond i Scull nie odkrywają tutaj Ameryki.
Przynajmniej teoretycznie każdy student wydziałów humanistycznych, na pierwszym roku powinien dowiedzieć się tego co piszą Hammond i Scull: a) nie wolno bezkrytycznie ufać opracowaniom; b) fascynaci i badacze mają coś wspólnego - lubią nie tylko odtwarzać ale i kreować rzeczywistość; c) pamięć ludzka jest zawodna, a co za tym idzie wszelkie wspomnienia, czy to w wersji pisanej czy mówionej są mało wiarygodnym źródłem, zwłaszcza odnośnie podstawowej faktografii. Dlatego powinny być w miarę możliwości weryfikowane, przez inne niezależne źródła.

Tak wiec ktoś mógłby napisać, że ten tekst nie wnosi niczego nowego, powiela prawdy od dawna znane. Ale właśnie dlatego, że są teoretycznie znane warto je powtarzać. Łatwo bowiem o nich zapomnieć. Jest to tym bardziej istotne, że Hammond i Scull zwracają uwagę na, nowe zjawisko.
Internet stworzył nowe możliwości. Jest wspaniałym pożytecznym narzędziem, ale jednocześnie pozwalana praktycznie każdemu na publikowanie swoich przemyśleń. Ich jakość jest bardzo różna, tym bardziej, że nie przechodzą one całego procesu weryfikacji, który muszą przechodzić tradycyjnie publikowane teksty. Łatwo wiec napotkać teksty, które trafiają w sedno naszych wyobrażeń, podobają się nam, ale merytorycznie są bezwartościowe, lub małowartościowe.
Problem pogłębia fakt, ze system print on-demand sprawił, ze nawet publikacje książkowe, zwłaszcza w krótkich seriach, nie przechodzą tradycyjnej weryfikacji. To widać np. w książkach Martineza, które są warsztatowo i redakcyjnie niedopracowane i faktycznie są w formie niezmienionego zapisu z tekstu internetowego.
Takich prac jest sporo, coraz więcej a ich jakość, no cóż warto, jak piszą Hammond i Scull, zachować zdrowy krytycyzm. Nie oznacza to nie wierzyć niczemu, ale pamiętać by nie wierzyć wszystkiemu.
W tym wymiarze zresztą wyraźnie opowiadają się za profesjonalizmem, nie rozumianym, jako sztywne trzymanie się zasad i regułek, czy tym bardziej biurokratyczny obieg dokumentów, ale jako stosowanie sprawdzonych metod weryfikacji, redakcji i korekty tekstu.

To jest niezbędne, bo nawet w dobrej wierze możemy popełnić błędy, chociażby dlatego, że wielu badaczy i pasjonatów Tolkiena ma skłonność, do kreowania rzeczywistości. Wkładania w usta Tolkiena i jego bliskich słów, których nie wypowiedzieli, czy wpisywania w jego biografię, rzeczy których nie zrobił nie mógł zrobić. Tu pojawia się jeszcze jeden element, to znaczy zawodność pamięci samego Tolkiena, jak i jego dzieci, oraz przyjaciół. To norma dla tego typu źródeł. Stąd takie ważne jest weryfikowanie tych źródeł. I tu pojawiają sie dwie kwestie. Jedna o której Hammond i Scull piszą, czyli weryfikacja w niezależnych dokumentach i tak wczesny okres życia Tolkiena zwłaszcza kwestie związane z I wojną światowa można łatwo zweryfikować sięgając do archiwaliów dostępnych w Public Record Office http://www.nationalarchives.gov.uk, np.: WO 339/34423, HW 62/21/18, BW 2/650. Druga, o której wprost nie piszą, to ograniczony dostęp do materiałów archiwalnych pozostających w gestii TE, a zwłaszcza dzienników i korespondencji z danego okresu, gdyż takie typy źródeł mają znacznie większą wartość.

Na samym początku jednak Hammond i Scull wymieniają jeszcze jeden typ błędu czy raczej nadużycia, co powoduje zaciemnienie obrazu i rzeczywistości dzieła literackiego. Zresztą nie traktując tego jako błąd, zwłaszcza, że piszą o własnym dziele. Chodzi o to zdanie: