Forum dyskusyjne miłośników twórczości J.R.R. Tolkiena
w sieci od 11/2001
 
Gospoda(0) | Zasady Forum | FAQ | Szukaj | Kalendarz |  Zarejestruj się |  Profil | Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości | Zaloguj

Witryny zrzeszone w forum:
Hobbiton  Pod Rozbrykanym Balrogiem


"Gdy świat się rozszczepił, stare drogi i ścieżki pamięci Zachodu pozostały i biegną jak potężny, niewidzialny most przez strefę powietrzną oddechów i lotu (także zakrzywioną odkąd świat się zakrzywił) a dalej przez strefę Ilmen, gdzie żadna istota cielesna nie może bez pomocy przetrwać, aż do Samotnej Wyspy, Tol Eressea, a może poza nią, do Valinoru gdzie w dalszym ciągu Valarowie przebywają i obserwują jak rozwija się historia świata." , Silmarillion


Temat: Tłumaczenia na języki elfów (Strona 1 z 41)

Idź do strony 1, 2, 3 ... 39, 40, 41  Następna
  skocz na koniec strony
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum tolkienowskie -> Lingwistyka Wydruk
Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat  
Autor Wiadomość
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 881
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 27-10-2003 10:40    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Athrandir napisał(a):
Wiem, ze moje życzenie będzie dość śmiałe, ale prosiłbym o przetłumaczenie tego fragmentu na język quenya Szok.

Bardzo lubię takie wyzwania. Wprawdzie już ktoś tłumaczył "In Dreams" na quenya (nie pamiętam na jakiej liście dyskusyjnej, chyba na Elfling), ale spróbuję zrobić to samodzielnie:

Ír' Eäri ar Oronti ataltar
ar tulimme tenn' Ambar-metta
morniesse inye hlar' i óma
nin tultala entanna.
Ranyan entanna
ar símenna ata.


'W dniu [gdy] Morza i Góry zapadają się
i my dwoje przybywamy do krańca świata,
w mroku słyszę głos
wzywający mnie tam.
Wyruszam tam
i z powrotem tutaj [przybędę].'

Objaśnienia

Znak ' oznacza końcową samogłoskę, która pod wpływem następującej zbliżonej samogłoski ulega elizji (wyrzutni). Ten zabieg elfy używały w poezji.

tulamme 'przyjdziemy' zawiera końcówkę zaimkową 1 osoby liczby podwójej -mme (w quenya z lat 60-tych i 70-tych rozróżniamy dwie końcówki 1 os. l.mn. -lwe 'my (razem z tobą), -lme 'my (bez ciebie)' oraz końcówkę 1 os. liczby podwójej -mme.

Wszystkie słowa znaleźć można w standardowych słownikach quenya (np. tutaj)

_________________
Odbicie piękna jak odbicie światła ma w sobie specyficzny urok – gdyby nie to, nie zostalibyśmy zapewne stworzeni.

J.R.R. Tolkien, Zapiski Klubu Mniemań


Ostatnio zmieniony przez Galadhorn dnia 30-10-2003 08:29, w całości zmieniany 4 razy
Powrót do góry
 
 
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 881
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 27-10-2003 10:48    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Znalazłem inne, piękne tłumaczenie In Dreams na quenya. Autorem jest Petri Tikka z Finlandii (którą niektórzy zwią "Quenya-landią" z uwagi na fonetyczne podobieństwo quenya do fińskiego).

Íre ilqua atalta
Tulimme Ambar-mettanna
Huinesse hlarin óma
Tultala tanna
Lelyuvan tanna,
Entuluvan.


Całość można znaleźć na stronie Petri'ego.

_________________
Odbicie piękna jak odbicie światła ma w sobie specyficzny urok – gdyby nie to, nie zostalibyśmy zapewne stworzeni.

J.R.R. Tolkien, Zapiski Klubu Mniemań
Powrót do góry
 
 
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 881
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 27-10-2003 11:54    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Proponuję żeby w tym temacie publikować swoje tłumaczenia wierszy, prozy na języki elfów (quenya, sindarin ale również telerin, neo-nandorin itp.). Ulubiony wiersz-pieśń Athrandira krąży teraz w mojej głowie. Bardzo mi się podoba, dlatego postanowiłem się z nim zmierzyć jako sindarinista. W języku Elfów Szarych brzmiałby on chyba tak:

Ir Aer a Eryd dannar
a men telir na-Ammar-vethed
ned fuin laston i lamath
i gân nin ennan.
Revion ennan
a ad na-hi bedin


Słownictwo tu użyte znaleźć można w standardowych słownikach sindarińskich oraz w sindarińskich dialogach filmowych.

_________________
Odbicie piękna jak odbicie światła ma w sobie specyficzny urok – gdyby nie to, nie zostalibyśmy zapewne stworzeni.

J.R.R. Tolkien, Zapiski Klubu Mniemań
Powrót do góry
 
 
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 881
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 29-10-2003 07:30    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Dzisiaj zajmę się fragmentem Władcy Pierścieni, który zdaje się być jedną z najpiękniejszych fraz wypowiedzianych w całej książce. Dedykuję to sindarińskie tłumaczenie hobbitce forumowej o wdzięcznym imieniu mONA, która z powodu odejścia stąd naszej przyjaciółki Pani Halethy przeżywa teraz ciężkie dni. Trzymaj się mONA Kwiatek !

Źródło literackie

Drużyna Pierścienia, Księga I, Cień przeszłości, str. 90 (MUZA):

- (...) Teraz przecież nie jest on lepszy od orka i stał się po prostu naszym wrogiem. Zasługuje na śmierć.
- Zasługuje. Z pewnością zasługuje. Wielu spośród żyjących zasługuje na śmierć. A niejeden z tych, którzy umierają zasługuje na życie. Czy możesz ich nim obdarzyć? Nie bądź więc tak pochopny w ferowaniu wyroków śmierci. Nawet bowiem najmądrzejszy nie wszystko wie. (...)

'(...) Now at any rate he is as bad as an Orc, and just an enemy. He deserves death.'
'Deserves it! I daresay he does. Many that live deserve death. And some that die deserve life. Can you give it to them? Then do not be too eager to deal out death in judgement. For even the very wise cannot see all ends.'

Tekst sindariński

Iorhael pent: "Si hon um sui Orch, a sui Coth! Boe a hon gwannad!"

A Mithrandir dambent: "Boe a hon den! Thenid i hon boe gwanna. Host i guinar a boe gwannar. A host i 'wannar a boe cuinar. Gerich annad di guil? Law? Ú-no geleg an annad di gurth vi baudh lín. Dan na-bant i idhren ú-'âr i gened i-mithid bain..."


Tłumaczenie dosłowne

'Frodo powiedział: "Teraz on [jest] zły jak Ork, i jak Nieprzyjaciel! Powinien on umrzeć!"

Gandalf odpowiedział: "Powinien on to! Prawda że on powinien umrzeć. Wielu [jest takich] którzy żyją a powinni umrzeć. I wielu [jest takich] którzy umarli a powinni żyć. Możesz dać im życie? Nie? Nie-bądź szybki do dawania im śmierci w osądzie twoim. Bo nawet mędrzec nie ma widzenia końców wszystkich".'

Słownictwo oparte na standardowych słownikach. Uwagi dotyczą rekonstrukcji:
(1) boe a hon gwannad, hon boe gwanna - konstrukcje oparte na dialogach filmowych Davida Salo. Wykorzystują czasownik w formie bezosobowej boe 'potrzeba'. Salo wykorzysuje go do konstrukcji 'on powinien'.
(2) na-bant to moja rekonstrukcja słowa 'nawet'. Z przysłówkami mamy w sindarinie kłopot. Tolkien podał ich niewiele, a te które znamy nie podlegają jakimś uporządkowanym regułom. Ponieważ u Tolkiena 'w końcu' to na-vedui 'do-ostatniego', a ang. even ma swój odpowiednik fully 'w pełni' użyłem tu *na-bant < na--pant 'do pełni'.

_________________
Odbicie piękna jak odbicie światła ma w sobie specyficzny urok – gdyby nie to, nie zostalibyśmy zapewne stworzeni.

J.R.R. Tolkien, Zapiski Klubu Mniemań
Powrót do góry
 
 
mONA
Mieszkanka Shire


Dołączył(a): 17 Cze 2002
Wpisy: 745
Skąd: Shire
Nieobecny(a): jestem. gdzieś. gdziekolwiek. w Shire :-)

Wysłany: 29-10-2003 13:10    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Dziękuję bardzo... Jest to mój ulubiony fragment Władcy Pierścieni - bardzo prawdziwy i piękny... Jeszcze piękniej brzmi w języku Elfów... Dzięki Galadhorn chwała wam, chylę czoła, dzięki
_________________
"Niebezpiecznie jest wychodzić za własny próg [...] Trafisz na gościniec i jeżeli nie powstrzymasz swoich nóg, ani się postrzeżesz, kiedy cię poniosą."

Moje Śródziemie
Powrót do góry
 
 
Elanor
Weteran Bitwy Pięciu Armii


Dołączył(a): 13 Sty 2002
Wpisy: 365
Skąd: Lublin


Wysłany: 29-10-2003 20:28    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Pozwolę sobie poczynić taki śmiały krok i wkleić tu próbę mojego tłumaczenia pewnego wiersza z "Władcy Pierścieni", a właściwie jego fragmentu. Tak się skupiłam na oddaniu treści, że jakikolwiek walor liteacki poszedł w przysłowiowe krzaki, ale początki zawsze są trudne. Uśmiech Liczę na konstruktywną krytykę (czyt. zgromienie mnie od góry do dołu)

A Lossë! A Lossë! A heri poica!
A Tári i númenyar eari pella!
A cala men i ranyar sinomë
Imbë Arda lanyainë aldaron

A Tintallë! A Elentári!
Poicë hendulya ar calina súlelya
A Lossë! A Lossë! Lírilmë lenna
Haira nóresse ear pella.


Tłumaczenie dosłowne:

O Snow-white! O Snow-white! O lady clean!
O Queen the western seas beyond
O light us-to that wander in-this-place
Between Worlds woven trees-of

Gilthoniel! A Elbereth!
Clean eyer-your and light breath-your
O Snow-white! O Snow-white! Sing-we you-to
Far land-in sea beyond

I tekst oryginalny:

Snow-white! Snow-white! O lady clear!
O Queen beyond the western seas
O light to us that wander here
Amid the world of woven trees

Gilthoniel! O Elbereth!
Clear are thy eyes and bright thy breath
Snow-white! Snow-white! We sing to thee
In a far land beyond the sea.

Edit: Poprawki zasugerowane przez Galadhorna

_________________
The difference between fiction and reality? Fiction has to make sense.


Ostatnio zmieniony przez Elanor dnia 30-10-2003 18:15, w całości zmieniany 1 raz
Powrót do góry
 
 
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 881
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 30-10-2003 08:27    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Elanor napisał(a):
Pozwolę sobie poczynić taki śmiały krok i wkleić tu próbę mojego tłumaczenia pewnego wiersza z "Władcy Pierścieni", a właściwie jego fragmentu.

Aglar an Elanor! Wielkie, wielkie hennaid za opublikowanie Twojego tłumaczenia. Mnie bardzo się podoba!

Cytat:
Tak się skupiłam na oddaniu treści, że jakikolwiek walor liteacki poszedł w przysłowiowe krzaki, ale początki zawsze są trudne. Uśmiech Liczę na konstruktywną krytykę (czyt. zgromienie mnie od góry do dołu)

Stopień w jakim znam język Noldorów pozwala mi stwierdzić, że jest to ogólnie poprawny gramatycznie i bardzo ładnie przetłumaczony tekst. Quenya jest takim językiem, że nawet teksty nie-poetyckie brzmią jak najpiękniejsza poezja. Twoje tłumaczenie jest poezją. Wystarczy przeczytać je na głos. Mam kilka uwag - w sumie drugorzędnych - do szczegółów gramatycznych i użytego przez Ciebie słownictwa.

(1)
Cytat:
Imbe Arda lanyainar aldaron

Chciałbym zasugerować, że l.mn. od imiesłowu przymiotnikowego *lanyaina, to lanyainë (u Elanor lanyainar).

(2)
Cytat:
Poicar hendulya ar calina suulelya

Podobna uwaga jak wyżej: l.mn. od poica 'czysty' to poicë 'czyści' (u Elanor poicar, tak jakby liczba mnoga przymiotników tworzona była w podobny sposób jak liczba mnoga rzeczowników)

(3)
Cytat:
Gilthoniel! A Elbereth!

Wymienione tu imiona Vardy to słowa sindarińskie. Zastanawiam się czy nie lepiej byłoby tu użyć ich quenejskich odpowiedników? Wtedy wers ten brzmiałby: A Tintallë! Elentári!.

(4)
Cytat:
Liiralme lenna

Maleńka usterka: czasownik lír- odmieniamy w czasie teraźniejszym tak: lírin 'ja śpiewam', lírilmë 'my śpiewamy' (nie: **líralmë)

(5) Mam też propozycję dla Elanor i wszystkich, którzy zechcą opublikować tutaj swoje teksty w językach elfów. Wydaje mi się, że powinniśmy przyjąć jeden standard zapisu quenya i sindarinu. Jeżeli chodzi o quenya, proponuję zapisywać ten język tak, jak czynił to we Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkien. A zatem:

- długie samogłoski zapisujmy á, é, ó, ú (nie aa, ee, oo, uu). Nasze Forum umożliwia nam wpisywanie takich znaków (patrz przyciski "znaków specjalnych").

- co Wy na to żeby w przyszłości teksty quenejskie oznaczać niebieskim kolorem, sindarińskie zielonym? Zrobiłem tak poniżej i wydaje mi się, że taki standard pozwoli innym czytelnikom nie mieć wątpliości z jakim językiem mają do czynienia. Może macie inne propozycje?

Mam nadzieję, że moje uwagi przydadzą się jakoś Elanor i innym osobom, które opublikują tu swoje teksty. Mam nadzieję, że nie byłem za "ostry" Uśmiech .

A teraz pozwolę sobie dla porównania opublikować tłumaczenie tego samego fragmentu pieśni Snow-white! Snow-white! w interpretacji innych miłośników quenya.

(1) Tłumaczenie Björna Froména. Cały wiersz i komentarz znajduje się tutaj.

A Fana-losse! Heri silma!
Tári Eari pella Númenye!
Calina men i ranyar
sina mi aldarembea ambar!
Fana-losse, a Varda Elentári,
Calina mí aldarembea ambar!

A Tintalle! Elentári!
Silma hendulya, calima súlya.
Fana-losse, laitammel
Earen pella hairanóriesse.
Len lirimme, a Varda Elentári,
laitalinde hairanóriesse.


(2) Tłumaczenie Suzanne Skinner. Cały wiersz i komentarz znajduje się tutaj. Jest to próba tłumaczenia jeszcze z lat 90-tych. Tekst Elanor jest dużo bardziej porawny, bo Suzanne nie miała do dyspozycji tylu materiałów, jak my dzisiaj. Ale w ramach przeglądu poezji "z myszką" zobaczmy jak radzono sobie z tym tekstem dawniej.

Lossa! Lossa! A Heri vana!
A Tári pell' i-Eari Númëa!
A Cala men i ránar sinome
I-ardasse aldaron rembe!

Eltaniel! A Elentári!
Vana nar henilyar ar kalima súlya!
Lossa! Lossa! Lindalme lin
Noresse haira i-Ear pella.


(3) Trzecie tłumaczenie - na sindarin - znalazłem w filmie P. Jacksona The Fellowship of the Ring: Extended Edition. Gdy Frodo i Sam widzą w lesie w Shire elfy, te śpiewają w sindarinie tę właśnie pieśń (niektórzy zarzucali twórcom filmu, że zrezygnowali oni z poezji elfickiej, która tak wzbogaca lekturę książki. Tymczasem w ścieżce dźwiękowej oprócz Snow-white! znajdziemy Lament Galadrieli, A Elbereth Gilthoniel, Et Eärello Endorenna... itd. Wystarczy się lepiej wsłuchać). To tylko fragmencik pieśni, krótszy o tego, który wybrała Elanor, ale jest bardzo piękny. Autorem tłumaczenia na sindarin jest David Salo. Analizę znajdziecie na mojej stronie.

A Bereth thar Ennui Aeair!
A Galad ven i reniar
hí 'aladhremmin ennorath.
A Elbereth Gilthoniel
i chin a thûl lîn i gelair...


Jeszcze raz wielkie podziękowania dla Elanor za podzielenie się z nami jej tłumaczeniem. Wspólnie z Elanor zapraszamy tu innych odważnych! Órenya quete nin sinome tulir limbe Eldalambendili 'Serce mi mówi, że przychodzi tu wielu miłośników języków elfickich' (dzięki kolorowi niebieskiemu wiadomo, że mamy tu zdanie w quenya, ale piszę to dla przypomnienia Tom Bombadil ).

_________________
Odbicie piękna jak odbicie światła ma w sobie specyficzny urok – gdyby nie to, nie zostalibyśmy zapewne stworzeni.

J.R.R. Tolkien, Zapiski Klubu Mniemań
Powrót do góry
 
 
Elanor
Weteran Bitwy Pięciu Armii


Dołączył(a): 13 Sty 2002
Wpisy: 365
Skąd: Lublin


Wysłany: 30-10-2003 18:15    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Dziękuję bardzo Galadhornie za poprawki i sugestie. Wprowadziłam je do tekstu.
Poprawna liczba mnoga przymiotników gdzieś tam się kołacze w moich notatkach, ale w "ogniu" pracy zwyczajnie o niej zapominam.
Miałam jeszcze pewne wątpliwości co do zastosowania słowa _imbë_ do liczby pojedynczej i dobrania odpowiedniego przypadku.
Generalnie dziękuję za słowa otuchy Z przymrużeniem oka . Kiedy tylko się zbiorę dołączy do kolekcji druga część wiersza.

_________________
The difference between fiction and reality? Fiction has to make sense.
Powrót do góry
 
 
Wyświetl wpisy z ostatnich:   
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum tolkienowskie -> Lingwistyka Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Idź do strony 1, 2, 3 ... 39, 40, 41  Następna

Temat: Tłumaczenia na języki elfów (Strona 1 z 41)

 
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich wpisów
Nie możesz usuwać swoich wpisów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz dodawać załączników w tym dziale
Nie możesz ściągać plików w tym dziale

Powered by phpBB2
Copyright © tolkien.com.pl Wszystkie prawa zastrzeżone.