Forum dyskusyjne miłośników twórczości J.R.R. Tolkiena
w sieci od 11/2001
 
Gospoda(0) | FAQ | Szukaj | Kalendarz |  Zarejestruj się |  Profil | Zaloguj się, by sprawdzić wiadomości | Zaloguj

Witryny zrzeszone w forum:
Hobbiton  Pod Rozbrykanym Balrogiem


 AIGLOSY 
WykrzyknikAlmanach Tolkienowski Aiglos Wykrzyknik
AIGLOSY w SPRZEDAŻY BEZPOŚREDNIEJ w Warszawie victory
Serwis ENNORATH Książka

"Kiedy krasnolud mówi o swoich własnych przedsięwzięciach, język go ponosi." Gloin, Władca Pierścieni


Temat: Tłumaczenia na języki elfów (Strona 2 z 37)

Idź do strony Poprzednia  1, 2, 3, ... 35, 36, 37  Następna
  skocz na koniec strony
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum tolkienowskie -> Lingwistyka Wydruk
Zobacz poprzedni temat :: Zobacz następny temat  
Autor Wiadomość
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 801
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 30-10-2003 08:27    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Elanor napisał(a):
Pozwolę sobie poczynić taki śmiały krok i wkleić tu próbę mojego tłumaczenia pewnego wiersza z "Władcy Pierścieni", a właściwie jego fragmentu.

Aglar an Elanor! Wielkie, wielkie hennaid za opublikowanie Twojego tłumaczenia. Mnie bardzo się podoba!

Cytat:
Tak się skupiłam na oddaniu treści, że jakikolwiek walor liteacki poszedł w przysłowiowe krzaki, ale początki zawsze są trudne. Uśmiech Liczę na konstruktywną krytykę (czyt. zgromienie mnie od góry do dołu)

Stopień w jakim znam język Noldorów pozwala mi stwierdzić, że jest to ogólnie poprawny gramatycznie i bardzo ładnie przetłumaczony tekst. Quenya jest takim językiem, że nawet teksty nie-poetyckie brzmią jak najpiękniejsza poezja. Twoje tłumaczenie jest poezją. Wystarczy przeczytać je na głos. Mam kilka uwag - w sumie drugorzędnych - do szczegółów gramatycznych i użytego przez Ciebie słownictwa.

(1)
Cytat:
Imbe Arda lanyainar aldaron

Chciałbym zasugerować, że l.mn. od imiesłowu przymiotnikowego *lanyaina, to lanyainë (u Elanor lanyainar).

(2)
Cytat:
Poicar hendulya ar calina suulelya

Podobna uwaga jak wyżej: l.mn. od poica 'czysty' to poicë 'czyści' (u Elanor poicar, tak jakby liczba mnoga przymiotników tworzona była w podobny sposób jak liczba mnoga rzeczowników)

(3)
Cytat:
Gilthoniel! A Elbereth!

Wymienione tu imiona Vardy to słowa sindarińskie. Zastanawiam się czy nie lepiej byłoby tu użyć ich quenejskich odpowiedników? Wtedy wers ten brzmiałby: A Tintallë! Elentári!.

(4)
Cytat:
Liiralme lenna

Maleńka usterka: czasownik lír- odmieniamy w czasie teraźniejszym tak: lírin 'ja śpiewam', lírilmë 'my śpiewamy' (nie: **líralmë)

(5) Mam też propozycję dla Elanor i wszystkich, którzy zechcą opublikować tutaj swoje teksty w językach elfów. Wydaje mi się, że powinniśmy przyjąć jeden standard zapisu quenya i sindarinu. Jeżeli chodzi o quenya, proponuję zapisywać ten język tak, jak czynił to we Władcy Pierścieni J.R.R. Tolkien. A zatem:

- długie samogłoski zapisujmy á, é, ó, ú (nie aa, ee, oo, uu). Nasze Forum umożliwia nam wpisywanie takich znaków (patrz przyciski "znaków specjalnych").

- co Wy na to żeby w przyszłości teksty quenejskie oznaczać niebieskim kolorem, sindarińskie zielonym? Zrobiłem tak poniżej i wydaje mi się, że taki standard pozwoli innym czytelnikom nie mieć wątpliości z jakim językiem mają do czynienia. Może macie inne propozycje?

Mam nadzieję, że moje uwagi przydadzą się jakoś Elanor i innym osobom, które opublikują tu swoje teksty. Mam nadzieję, że nie byłem za "ostry" Uśmiech .

A teraz pozwolę sobie dla porównania opublikować tłumaczenie tego samego fragmentu pieśni Snow-white! Snow-white! w interpretacji innych miłośników quenya.

(1) Tłumaczenie Björna Froména. Cały wiersz i komentarz znajduje się tutaj.

A Fana-losse! Heri silma!
Tári Eari pella Númenye!
Calina men i ranyar
sina mi aldarembea ambar!
Fana-losse, a Varda Elentári,
Calina mí aldarembea ambar!

A Tintalle! Elentári!
Silma hendulya, calima súlya.
Fana-losse, laitammel
Earen pella hairanóriesse.
Len lirimme, a Varda Elentári,
laitalinde hairanóriesse.


(2) Tłumaczenie Suzanne Skinner. Cały wiersz i komentarz znajduje się tutaj. Jest to próba tłumaczenia jeszcze z lat 90-tych. Tekst Elanor jest dużo bardziej porawny, bo Suzanne nie miała do dyspozycji tylu materiałów, jak my dzisiaj. Ale w ramach przeglądu poezji "z myszką" zobaczmy jak radzono sobie z tym tekstem dawniej.

Lossa! Lossa! A Heri vana!
A Tári pell' i-Eari Númëa!
A Cala men i ránar sinome
I-ardasse aldaron rembe!

Eltaniel! A Elentári!
Vana nar henilyar ar kalima súlya!
Lossa! Lossa! Lindalme lin
Noresse haira i-Ear pella.


(3) Trzecie tłumaczenie - na sindarin - znalazłem w filmie P. Jacksona The Fellowship of the Ring: Extended Edition. Gdy Frodo i Sam widzą w lesie w Shire elfy, te śpiewają w sindarinie tę właśnie pieśń (niektórzy zarzucali twórcom filmu, że zrezygnowali oni z poezji elfickiej, która tak wzbogaca lekturę książki. Tymczasem w ścieżce dźwiękowej oprócz Snow-white! znajdziemy Lament Galadrieli, A Elbereth Gilthoniel, Et Eärello Endorenna... itd. Wystarczy się lepiej wsłuchać). To tylko fragmencik pieśni, krótszy o tego, który wybrała Elanor, ale jest bardzo piękny. Autorem tłumaczenia na sindarin jest David Salo. Analizę znajdziecie na mojej stronie.

A Bereth thar Ennui Aeair!
A Galad ven i reniar
hí 'aladhremmin ennorath.
A Elbereth Gilthoniel
i chin a thûl lîn i gelair...


Jeszcze raz wielkie podziękowania dla Elanor za podzielenie się z nami jej tłumaczeniem. Wspólnie z Elanor zapraszamy tu innych odważnych! Órenya quete nin sinome tulir limbe Eldalambendili 'Serce mi mówi, że przychodzi tu wielu miłośników języków elfickich' (dzięki kolorowi niebieskiemu wiadomo, że mamy tu zdanie w quenya, ale piszę to dla przypomnienia Tom Bombadil ).

_________________
Oto mieszkańcy świata wojen
O wielkie sprawy bez spoczynku,
Zaludniający myśli moje
Gdy siadam z fajką przy kominku;
Więc o nich śnię i ich się boję -
Hobbit stęskniony za spokojem.

Jacek Kaczmarski Scheda po Tolkienie
Powrót do góry
 
 
Elanor
Weteran Bitwy Pięciu Armii


Dołączył(a): 13 Sty 2002
Wpisy: 365
Skąd: Lublin


Wysłany: 30-10-2003 18:15    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Dziękuję bardzo Galadhornie za poprawki i sugestie. Wprowadziłam je do tekstu.
Poprawna liczba mnoga przymiotników gdzieś tam się kołacze w moich notatkach, ale w "ogniu" pracy zwyczajnie o niej zapominam.
Miałam jeszcze pewne wątpliwości co do zastosowania słowa _imbë_ do liczby pojedynczej i dobrania odpowiedniego przypadku.
Generalnie dziękuję za słowa otuchy Z przymrużeniem oka . Kiedy tylko się zbiorę dołączy do kolekcji druga część wiersza.

_________________
The difference between fiction and reality? Fiction has to make sense.
Powrót do góry
 
 
Elanor
Weteran Bitwy Pięciu Armii


Dołączył(a): 13 Sty 2002
Wpisy: 365
Skąd: Lublin


Wysłany: 31-10-2003 17:24    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Część druga wiersza.



A eleni, i Loasse Alanarea
Mánen silala senen rende nér
Nomessen vanwavoisi si caline ar poice
Cenilme lossella telpe wilala

A Elentári! Tintalle
Enyalilme er, i marir
Haira nóresse sina undu i aldar
Silmelya Númenye Earinnar.


Tłumaczenie dosłowne:

O stars that Year-in Un-sunny
Hand-with shining she-by sown were
Lands-in windy now light and clean
See-we blossom- your silver floating

O Elbereth! Gilthoniel!
Recall-we still, who abide
Far land-in this beneath the trees
Starlight-your Western Seas upon.

Tekst oryginalny:

O stars that in the Sunless Year
With shining hand by her were sown
In windy fields now bright and clear
We see your silver blossom blown

O Elbereth! Gilthoniel!
We still remember, we who dwell
In this far land beneath the trees
Thy starlight on the Western Seas.


Tym razem nie obędzie się bez komentarzy:
1. _Alanarea_ to mój konstrukt z cząstki _ala-_ "un-" i Anar z dodaną końcówką przymiotnikową
2. W drugiej linijce dużo hipotetyzowania: oddzielny zaimek (z którymi zawsze są kłopoty), angielskie "by" oddane (nie wiem czy słusznie) przez Instrumental case i strona bierna stworzona według angielskiego wzoru.
3. _Nome_ czyli miejsce, zamiast "field", którego nie udało mi się znaleźć
4. _Wiilala_ - tu zastosowałam trochę własnej inwencji przy próbie oddania słowa "blown"


PS. Znaków diakrytycznych brak w powodu protestu mojego komputera, kiedy tylko przekonam go do działania jak należy, poprawię.

Edit: Poprawki zasugerowane przez Galadhorna + znaki diakrytyczne

_________________
The difference between fiction and reality? Fiction has to make sense.


Ostatnio zmieniony przez Elanor dnia 03-11-2003 19:34, w całości zmieniany 1 raz
Powrót do góry
 
 
Thoronnil
Orzeł Manwego


Dołączył(a): 21 Gru 2002
Wpisy: 246
Skąd: gniazdo w zadymionym krakowie


Wysłany: 31-10-2003 21:53    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

witam!
ja nie zamierzam umieścić tu mojego wiersza, bo moja ingoleZ przymrużeniem oka queneyska jest za mała. za to chcialem sie spytac specjalistow, czy nie mogliby mi pomoc w przetlumaczeniu na quenye i sindarin nastepujacych zdan, ktorych zamierzam uzyc dla kolegow nieznajacych jezykow tolkienowskich Uśmiech:
1. Ziemia zmarznięta krok wędrowców pęta.
2. Glazor (tu potrzebuję transkryp/bcji fonetycznej na odpowiedni jezyk) pojechal tam, gdzie go złapali, zakuli w kajdany (moze byc : spetali) i zamknęli.

z gory dziekuje, Sorondil Uśmiech.

_________________
"Nie pamiętam dokładnie, czy w 1974 czy 75 roku przeczytałem po raz pierwszy 'Władcę Pierścieni'". Nic nowego.
Powrót do góry
 
 
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 801
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 01-11-2003 07:28    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Co mogę powiedzieć o tłumaczeniu Elanor? Moja ocena niech wyrazi się w pytaniu: czy zgodziłabyś się opublikować swoje quenejskie tłumaczenia na stronie Gwaith-i-Phethdain? Bardzo mi się podoba, jest ciekawe pod względem użytych form gramatycznych i rekonstrukcji. Przede wszystkim jednak ładnie brzmi.
Są tylko dwie uwagi, ale Ty zadecydujesz czy chcesz to zmienić. Otóż w formach imiesłowowych sílala i wílala pierwsza samogłoska powinna być chyba jednak krótka (długa staje się w formach typu sisílala). Forma wanwavoisi powinna chyba brzmieć vanwavoisi (quenya z WP nie zachowuje nagłosowego archaicznego w-). Pozwolę sobie złożyć dwie połóweczki wiersza (dodam też brakujące znaki diakrytyczne):

A Lossë! A Lossë! A heri poica!
A Tári i númenyar eäri pella!
A cala men i ranyar sinomë
Imbë Arda lanyainë aldaron

A Tintallë! A Elentári!
Poicë hendulya ar calina súlelya
A Lossë! A Lossë! Lírilmë lenna
Haira nóresse eär pella.

A eleni, i Loässë Alanarëa
Mánen sílala senen rende nér
Nomessen wanwavoisi si calinë ar poicë
Cenilmë lossella telpë wílala

A Elentári! Tintallë
Enyalilmë er, i marir
Haira nóressë sina undu i aldar
Silmelya Númenyë Eärinnar.


Na pewno gościom odwiedzającym Gwaith twój utwór się spodoba Uśmiech .
____________________________________________________

Dziękuję Thoronnilowi za ciekawe pytanie. Spróbuję na nie odpowiedzieć.

Thoronnil napisał(a):
1. Ziemia zmarznięta krok wędrowców pęta.
2. Glazor (tu potrzebuję transkryp/bcji fonetycznej na odpowiedni jezyk) pojechal tam, gdzie go złapali, zakuli w kajdany (moze byc : spetali) i zamknęli.

Cemen niquina ranga vánava avalerya
I gef helegnen gwêdh i rang en-randir
'Ziemia zmrożona krok wędrowca pęta'

Lassor oäntie entanna yassë mor raitaner se, avaleryaner se ar avalatyaner se.
Glasor ennan gwannant i di ho raedant, ho nunt a ho gleinant.
'Glazor pojechał tam, gdzie złapali-go, spętali-go i zamknęli-go.'

*mor to l. mn. zaimka nieokreślonego mo 'ktoś' (VT#42, str. 34)

*se to moja rekonstrukcja biernikowej formy zaimka 'on' (patrz te 'ich' [biernik])
____________________________________________________

Ponieważ dzisiaj mamy dzień Wszystkich Świętych chciałbym włączyć się w atmosferę tego święta oraz Dnia Zadusznego następującym fragmentem quenejskim:

San elyë lá ná Ardan. Nai elyë hiruva i cálë entassë yanna autalyë. Ar laro men entassë... 'Boś ty nie jest dla Ardy. Obyś znalazł światło tam, dokąd odchodzisz. I zaczekaj tam na nas...' (Athrabeth Finrod ah Andreth, X, str. 326).

Mam nadzieję, że te słowa mogą stać się piękną modlitwą otuchy dla naszych zmarłych...

Dodam jeszcze sindarińską modlitwę Legolasa z filmu Petera Jacksona:

Hiro hyn hîdh ab 'wanath. 'Niechaj znajdą oni spokój po śmierci'.

_________________
Oto mieszkańcy świata wojen
O wielkie sprawy bez spoczynku,
Zaludniający myśli moje
Gdy siadam z fajką przy kominku;
Więc o nich śnię i ich się boję -
Hobbit stęskniony za spokojem.

Jacek Kaczmarski Scheda po Tolkienie


Ostatnio zmieniony przez Galadhorn dnia 02-11-2003 23:18, w całości zmieniany 1 raz
Powrót do góry
 
 
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 801
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 02-11-2003 23:04    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Oczekując na odpowiedź Elanor dołączam do naszych tłumaczeń na języki elfów ulubiony fragment z Władcy Pierścieni. Był on do dzisiaj moim podpisem na Forum. Teraz wędruje do naszej biblioteki. Są to słowa Faramira z Dwóch Wież, str. 345 (MUZA), które udało mi się przetłumaczyć na sindarin i quenya (niedoskonałe tłumaczenie, ale oparte na tym wszystkim co wiem o tych dwóch językach):

Nie kocham lśniącego miecza za ostrość jego stali,
nie kocham strzały za jej chyżość
ani żołnierza za wojenną sławę.
Kocham tylko to, czego bronią miecze, strzały i żołnierze: kraj ludzi z Númenoru.


I do not love the bright sword for its sharpness,
nor the arrow for its swiftness,
nor the warrior for his glory.
I love only that which they defend: the city of the Men of Númenor.


W scenie śmierci Boromira w filmie Jacksona słowa te śpiewane są przez chłopięcy chór w języku quenya (ciągle nie wiemy jak David Salo przetłumaczył ten fragment - chór nie śpiewa zbyt wyraźnie). Dla mnie to jedna z najbardziej wzruszających scen w filmie i jedne z najpiękniejszych słów w książce.

A teraz same tłumaczenia

sindarin

Ú-velin vegil faen an ristas dín,
law bilinn an lagoras dín,
law vaethor an aglar dín.
Melin na-erui den ai di veriar: i Vinas Dúnedain.


quenya

Lá melin i macil calina an laicasserya,
lá i pilin an lintasserya,
lá i ohtar an erya alcar.
Melin eressë sa i entë tirir: i Minassë Núatanion


A tak poza tym nadszedł właśnie listopad. Tutaj, na Farmie Bamfurlong panuje melancholia. U was zapewne również. Mam nadzieję, że ten okres zaowocuje kolejnymi tekstami w czarodziejskich językach elfów.

_________________
Oto mieszkańcy świata wojen
O wielkie sprawy bez spoczynku,
Zaludniający myśli moje
Gdy siadam z fajką przy kominku;
Więc o nich śnię i ich się boję -
Hobbit stęskniony za spokojem.

Jacek Kaczmarski Scheda po Tolkienie


Ostatnio zmieniony przez Galadhorn dnia 04-11-2003 09:31, w całości zmieniany 1 raz
Powrót do góry
 
 
Shiryu
Mieszkaniec Shire


Dołączył(a): 05 Paź 2003
Wpisy: 21
Skąd: Annuminas


Wysłany: 03-11-2003 21:35    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Ponieważ moja wiedza o językach elfów za wielka nie jest oops, zawstydzenie , prosiłbym o przetłumaczenie na oba języki mojego ulubionego wiersza z WP:

Kto wie, co zakręt bliski kryje,
Drzwi tajemnicy, dziwną ścieżkę.
Tylem ją razy w życiu mijał,
Aż przyjdzie chwila, gdy nareszcie
Otworzy mi się droga nowa
Tam, dokąd księżyc nam się chowa,
I zaprowadzi mnie najdalej,
Tam, skąd nad ziemią słońce wstaje.

Mam nadzieję, że nie będzie to problemem.

_________________
Adel i vennas dartha aen
I ven eden, annon thurin;
Ar ae na-lim im bant nef hain,
I aur telitha na-vedui
Ir aphadathon i min haill
annûn od Ithil, rhûn 'd Anar.
Powrót do góry
 
 
Galadhorn
Strażnik Północy


Dołączył(a): 03 Gru 2001
Wpisy: 801
Skąd: Bamfurlong (Moczary)


Wysłany: 04-11-2003 08:18    Temat wpisu: Odpowiedz z cytatem Szukaj na forum

Mae govannen, mellyn!

Tłumaczenie Elanor jest już na mojej stronie. Zapraszam! I dziękuję Elanor za zgodę.

Shiryu napisał(a):
Ponieważ moja wiedza o językach elfów za wielka nie jest oops, zawstydzenie , prosiłbym o przetłumaczenie na oba języki mojego ulubionego wiersza z WP:

Kolejne wyzwanie! Spróbujmy.

Adel i vennas dartha aen
I ven eden, annon thurin;
Ar ae na-lim im bant nef hain,
I aur telitha na-vedui
Ir aphadathon i min haill
annûn od Ithil, rhûn 'd Anar.


Tłumaczenie dosłowne

'Za rogiem czeka być-może
droga nowa, drzwi tajemnicze;
I chociaż często ja chodziłem koło nich,
Dzień przyjdzie w-końcu
gdy podążę drogami ukrytymi
na-zachód od Księżyca, na-wschód od Słońca.'

Wersja oryginalna

Still round the corner there may wait
A new road or a secret gate;
And though I oft have passed them by,
A day will come at last when I
Shall take the hidden paths that run
West of the Moon, East of the Sun.


Tłumaczenie M. Skibniewskiej

Kto wie, co zakręt bliski kryje,
Drzwi tajemnicy, dziwną ścieżkę.
Tylem ją razy w życiu mijał,
Aż przyjdzie chwila, gdy nareszcie
Otworzy mi się droga nowa
Tam, dokąd księżyc nam się chowa,
I zaprowadzi mnie najdalej,
Tam, skąd nad ziemią słońce wstaje.


Rekonstrukcje leksykalne

Tylko jedna: *na-lim 'często' (*lim 'liczny'). W ostatnim wersie 'd to poetycki (wymyślony przeze mnie dla potrzeb wiersza) elizyjny skrót słowa sindarińskiego od.

I pewna refleksja. Nie wiem jak się to dzieje, ale sindarin to tak niesamowity język, że tłumacząc poezję Tolkiena zawsze w sindarinie odtworzymy jej poetycką melodykę. To jak elfickie czary! Rymy same się układają, rytm sam przychodzi. Zapewne jest to związane z budową tego języka, w którym dominują wyrazy bardzo krótkie, jedno- i dwusylabowe. Kiedyś przetłumaczyłem pierwszą - bardziej popularną - część tego wiersza, zatytułowanego przez Tolkiena The Old Walking Song ('Stara piosenka do wędrówki'), na sindarin. To ten wiersz, który zaczyna się od słów: A droga wiedzie w przód i w przód... Dzisiaj, dzięki prośbie Shiryu mogę obydwie połówki złożyć:

I Râd ui-renia lim a lim
dad od annon ial heriant.
Si palan-'wenniel nâ Râd,
a boe anim bo den padad,
aphadol den na-dail verai,
na-den ten ertha râd annaer
ias raith a lynd lim gevedir.
A na-man hi? Ú-bedithon.

Adel i vennas dartha aen
I ven eden, annon thurin;
Ar ae na-lim im bant nef hain,
I aur telitha na-vedui
Ir aphadathon i min hall
annûn od Ithil, rhûn 'd Anar.


Analizę pierwszej części tego wiersza znajdziecie tutaj. Nie mam już siły tłumaczyć na quenya, tym bardziej że do tego wiersza moim zdaniem pasuje bardziej sindarin.

_________________
Oto mieszkańcy świata wojen
O wielkie sprawy bez spoczynku,
Zaludniający myśli moje
Gdy siadam z fajką przy kominku;
Więc o nich śnię i ich się boję -
Hobbit stęskniony za spokojem.

Jacek Kaczmarski Scheda po Tolkienie
Powrót do góry
 
 
Wyświetl wpisy z ostatnich:   
Napisz nowy temat   Odpowiedz do tematu    Forum tolkienowskie -> Lingwistyka Wszystkie czasy w strefie CET (Europa)
Idź do strony Poprzednia  1, 2, 3, ... 35, 36, 37  Następna

Temat: Tłumaczenia na języki elfów (Strona 2 z 37)

 
Skocz do:  
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich wpisów
Nie możesz usuwać swoich wpisów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz dodawać załączników w tym dziale
Nie możesz ściągać plików w tym dziale

Powered by phpBB2
Copyright © tolkien.com.pl Wszystkie prawa zastrzeżone.